Włodzimierz Chomański

Więzi Wrocław - Kowno

Oddział ZPL Kowna w dniach 20 - 22 września br. gościł delegację Oddziału Dolnośląskiego Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" w składzie: Zygmunt Kijak - kierownik ekipy, Ryszard Chwaliński, Bartosz Sieradzki - członkowie ekipy i kierowca samochodu Janusz Tetela.

W ramach szerszego tematu "Wszechnica Polska na Wschodzie" dr Julian Winnicki, który jest też prezesem Oddziału Dolnośląskiego "Wspólnoty", przygotowuje do wydania książkę pod tytułem "Niemen od źródeł do źródeł". Książce powinien towarzyszyć album fotografii artystycznych Niemna, co i było głównym zadaniem ekipy.

Temat "Niemen od źródeł do źródeł? w literaturze polskiej już można nazwać "odwiecznym". Przypomnijmy sobie chociażby pracę Władysława Syrokomli (przed kilkoma laty przetłumaczoną i na język litewski) oraz Zygmunta Glogera (1845 - 1910), etnografa, archeologa i historyka, autora ?Encyklopedii Staropolskiej?. Jego praca pod tymże tytułem i stała się podstawą wytyczenia marszruty ekipy wrocławian, robiącej zdjęcia.

Towarzyszyła im wyśmienita do robienia zdjęć pogoda. Na odcinku trasy Kowno - Jurbork przewodnikiem ekipy był autor tej wzmianki. Byliśmy w Czerwonym Dworze, Wilkii, na byłych obszarach regionu polskiego nad Dubissą (byłe polskie wsie Kruwądy, Radziwiliszki, Dowgieliszki). Jedyną pozostałą pamiątką o tym - polski cmentarz w Kruwądach, dalej Belweder, Wielonę - ostatni punkt nadniemeńskiej podróży A. Mickiewicza i dwór Wakslów, w którym świadectwem dziedziczki i jego dzisiejszej właścicielki Olgi Waksel, bawił parę dni i zostawił w sztambuchu praprababci Olgi piękny wiersz o ich parku i stuletnich akacjach. Dalej Raudonë, zamek Faria de Kastro, u którego kiedyś bawił Zygmunt Gloger, zamek Giełgudów w Poniemuniu, Jurbork i legenda o Piłsudskim, organizującym przemyt literatury przez granicę rosyjsko - pruską, miejsca związane z krewnymi gen. Wł. Andersa.

Wieczorem w lokalu kowieńskiego ZPL odbyło się spotkanie ekipy z Polakami Kowna. Zygmunt Kijek kierownik ekipy i Ryszard Chwaliński wygłosili odczyty na tematy "I Rzeczypospolita - europejski pierwowzór państwa prawa i tolerancji"; "Dolny Śląsk - polska dzielnica zachodnia"; "Wrocław - miasto piastowskie, śląskie - europejskie". Po odczycie z krótkim programem wystąpił nasz kowieński polski zespół wokalny "Canta Kovnensis". Dzieci szkółki sobotniej obdarowano słodyczami, przyborami i zeszytami szkolnymi. Odbyła się herbatka. Spotkanie, pozostawiona na stałe w ZPL - u Kowna wystawa fotografii artystycznych Wrocławia sprawiły dużą satysfakcję.

Jest to druga wizyta naukowców historyków z Wrocławia. Pierwsza odbyła się pod kierownictwem prof. Aleksandra Srebrakowskiego w rocznicę 200 - lecia urodzin A. Mickiewicza, pokłosiem której było zebranie materiałów do wydania dzieła Napoleona Rouby, książki pod tytułem "Śladami Wieszcza", w której m. in. czytamy:

"Chcemy zobaczyć i przypomnieć rodakom o tym, jak wyglądała Kraina Poety sto lat temu, gdy już nie było tam Polski oraz jak przedstawia się obecnie, gdy znów już nie ma tam Polski. Owa polskość nadal tam trwająca to efekt nasiąknięcia tak wielką dawką polskiej kultury,że nie tylko, jak marzył o tym Wieszcz rzeczywiście trafiła pod strzechy, ale gdy dwór polski padł pod ciosami barbarzyńców, strzechy, jak nigdzie indziej w Polsce, ją przechowały i potrafiły niemało z niej uchronić po dzień dzisiejszy".

NG 41 (477)